Haydi kalkın! Doya doya çamura batın

cami1

Tüm ev halkı aynı odada. Derin bir sohbet var. Eskilerden konuşuluyor. Oda biraz dağınık. Ama kimsenin umurunda değil. Yeni elbiseler etrafa yayılmış. Sürülecek kokular sağa sola saçılmış. Takılar minderlerin üzerinde. Yarın ne giyeceklerini kararlaştırıyorlar bir yandan. Evin kızı Meryem, kırmızı ayakkabılarını düşünüyor. Kardeşi Musa’nın derdi farklı. “En erken ben kalkmalıyım” diyor. Muhabbeti fazla uzatmamaları gerekiyor. Sabah çok erken kalkacaklar. Yataklarına geçiyorlar. O sırada uzun süredir görmedikleri amcalarından açılıyor laf.  Onun da yarın bayrama geleceğini söylüyor baba İbrahim. Sevinçler artıyor. Gözlerini kapatmadan önce Musa, “Sabah namazına herkesi ben kaldıracağım” diyor.

Pic: Copyright Timothy Allen http://www.humanplanet.com

ÇAMUR BAYRAMI ZAMANI

Ezan sesi giriyor penceresiz evlerinden içeri. Annesi, Musa’yı çaktırmadan uyandırmak istiyor. Sanki kendi kalkmış gibi. Ama başarılı olamıyor. “Olsun. Sen de başka zaman uyandırırsın hepimizi” diyerek teselli ediyor oğlunu. Hepsi tertemiz kıyafetlerini giyip, kokularını sürüyor. Namaz için camiye koşuyorlar. Binlerce kişinin arasına karışıyorlar. Namaz bittiğinde bayramları başlıyor. Herkesin amacı aynı. Üzerlerindeki tüm yeni kıyafetlerine rağmen, ayaklarından boyunlarına kadar çekinmeden çamura bulanmaya başlıyorlar.  Dünyanın topraktan yapılan en büyük yapısı olan camilerini çamurla kaplıyorlar.

Batı Afrika ülkesi Mali burası. Başkent Bamako’ya 400 kilometre uzaklıktaki tarihi Cenne kenti. Dünyanın en eşsiz camilerinden birine ev sahipliği yapıyor kent: Ulu Cami. İlk bakışta çizgi filmlerden fırlamış gibi geliyor. Bir hayal ürünü sanki. Ama 11’er metre yüksekliğindeki 3 minaresi, 100’den fazla sütunu, aynı anda 50 bin kişinin namaz kıldığı avlusu ve giriş kapısı… Hepsi gerçek. Ulu Cami’nin ilk yapım tarihi net bilinmiyor. 1220’lerle 1330’lar arasında inşa edildiği düşünülüyor. Cenne kentindeki bütün evler gibi caminin tamamı çamur. Birçok felaket atlattı. Deprem, sel… Hatta savaşlar… Sadece 40 ila 60 cm kalınlığındaki duvarları, 7 asırdır hala dimdik ayakta. 1907’de ciddi bir restorasyondan geçirdi. Şimdiki halini o zaman aldı. Varlığını çamur bayramına borçlu. Bölge halkı yüzyıllardır gelenekleri bozmadı. Yaz başlarken düzenleniyor festival. Kenttin yaşlıları karar veriyor hangi gün olacağına. Genellikle nisan sonu tercih ediliyor. Bu yıl ki bayram da oldukça renkli geçti.

çamur

TAŞIMACILIK İMECE USULÜ

Sabah namazında toplanılıyor. Kadın, çocuk, erkek, yaşlı, zengin, fakir… Herkes bir arada oluyor. Saatler daha 05.00’de çamur banyosu başlıyor. Ön cephe için güneş doğana kadar vakitleri var. 1 saat içinde ön cepheyi çamura bulamaları gerekiyor. Çünkü daha 07.00’de hava sıcaklığı 30 dereceyi buluyor. Kış aylarında yağan yağmurlar ve kum fırtınaları nedeniyle caminin çamurdan yapılan tuğlaları tahrip oluyor. Isı değişimleri ve rutubet nedeniyle de çatlaklar ortaya çıkıyor. Nisan sonundaki bahar yağmurları ve çekilmeye başlayan nehir sularından elde edilen çamurun en sağlam kaplama maddesi olduğunu bildikleri için bu tarihi tercih ediyorlar. Çocuklar cami yakınındaki nehre akın ediyor. Kovalarını çamurla dolduruyorlar. Elden ele uzatılan kovalar büyüklere ulaşıyor. Kalas ve halatlarla yapılan özel merdivenlerle kovalar yukarılara doğru çıkarılıyor.

camiiiiiai

YİNE YAĞMUR TEMİZLİYOR

Çok geçmeden yüzler bile çamura batıyor. Ama herkes mutlu. Aynı zamanda ibadet ciddiyeti taşıyorlar. Etkinliğe binlerce kişi katılmasına rağmen kimse yaralanmıyor. Tabi festival olur da yarışma olmaz mı? Farklı gruplara ayrılanlar kendilerine ayrılan alanları en erken şekilde sıvamanın peşinde. Yarışma var, ama ödül yok. BBC ekibi son festivali yerinde izledi. 15 yaşındaki Abdulaye Sahampo, “Ödülün olmaması çok umurumuzda değil. Bu şerefi tam bir yıl taşıyorsunuz. Saygı görüyorsunuz” diyerek yaşadıkları mutluluğu anlattı. 1988’den bu yana UNESCO’nun Dünya Tarihi Mirası Listesi’nde olan Ulu Cami, çamura bulandıktan sonra yemek zamanı geliyor. Özellikle çocuklar düşünülüyor kurulan sofralarda. En çok onların sevdikleri yemekler ve içecekler yapılıyor. Festivalin belki de en güzel yanlarından birisi ise genellikle camideki çamurların kurumasının ardından yağmurun yağması. Katılımcılar böylelikle yine en doğal yöntemle temizleniyor. Sellere ve nehirden taşan su baskınlarına karşın yerden 3 metre yüksekliğindeki platformların üzerine inşa edilen Büyük Cami’deki çamur festivali böylelikle son buluyor.  1996’dan bu yana Ulu Cami’nin içine sadece Müslümanların girmesine izin veriliyor. Bunun nedeni o tarihte ünlü bir moda dergisinin mankenlerle cami içinde çekim yapması. Mankenlerin uygunsuz giyinmesinden dolayı bölge halkı isyan edince bu uygulama başlatıldı. Ancak halk genellikle, kurallara uyan yabancıların da girişlerine izin veriyor.

PHOTO IS FOR YOUR ONE-TIME USE ONLY AS A TIE-IN WITH "THROUGH THE LENS" BOOKS. NO SALES. NO ARCHIVES. Photo credit: Esha Chiocchio/National Geographic Workers make repairs on the walls of the Great Mosque in DjŽnnŽ, Mali. CONTACT: Christopher Pollock Picture Editor, Communications, National Geographic Society (202) 857-7760 cpollock@ngs.org

MALİ HAKKINDA 

15 milyon nüfuslu Mali’nin çoğunluğu Müslümanlardan oluşuyor. Denize kıyıları yok. Ülkenin yüzde 65’i çölle kaplı. Ama göller ve nehirler nedeniyle balıkçılık çok yaygın. Aslında altın bakımından çok zenginler. Buna rağmen nüfusun yarısından fazlası yoksulluk sınırının altında. Dünyanın en yoksul 25’inci ülkesi Mali. Kuraklık, isyanlar ve askeri darbeler nedeniyle bir türlü toparlanamıyorlar. 1960’ta Fransa’dan bağımsızlığını kazanan Mali’nin kuzeyinde Tuaregler’in isyanı son yıllarda sıkça hortluyor.

(@selcukerennn)

Reklamlar

Haydi kalkın! Doya doya çamura batın” üzerine bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s