Eski televizyonlarımız çocukları öldürüyor

foto

Telefon, bilgisayar, tablet, televizyon, beyaz eşyalar ve dahası… Elektronik eşyalar çevremizi kuşatmış durumda. GSMA Intelligence araştırma şirketi verilerine göre; dünyada ilk kez SIM kart sayısı insan nüfusunu geçti. Raporda dünya genelinde artık 7.3 milyar cep telefonu numarasının olduğu belirtildi. Dünya nüfusu saniyede 2 kişi artarken SIM kart sayısının bunun 5 katı bir artış gösteriyor. Aslında teknolojik aletlerin hepsi hayatımızı kolaylaştırmak için var. Birçoğuna göre robot çağına girdiğimiz için cihazlarla iç içe olmamız çok normal.

Ancak elimizden hiç düşürmediğimiz telefonlarımız başta olmak üzere diğer elektronik eşyalarımızın kullanım dışı kalmalarından sonra başlarına ne geldiğini çok merak etmiyoruz. Elektronik atıkların geri dönüşümüne gittiğini düşünmek ise bu alandaki en büyük yanılgı oluyor. Dünya genelinde her yıl 50 milyon tondan fazla elektronik çöp oluşuyor. Tabii atıklarının büyük kısmı Batı ülkelerinden çıkıyor. Bu çöplerin yüzde 75’i geri dönüşüm şirketlerinin eline geçmiyor. Aslında şirketlerin eline geçen elektronik atıkların büyük kısmı bizim düşündüğümüz gibi sağlıklı bir şekilde yeniden kullanıma kazandırılmıyor. Bunun nedeni geri dönüşüm işlemlerinin çok pahalı olması. Kullanmaktan vazgeçtiğimiz, yenisini aldığımız veya bozulan teknolojik cihazlarımız son adresleri ise genelde Afrika ülkeleri oluyor. Evimizden çıkan ve kullanım ömürleri tüketen cihazlar kara borsaya düştükten yasa dışı yollarla gemilere yüklenip Afrika’ya ulaştırılıyor.

KANSERDEN ÖLÜYORLAR

Batı Afrika ülkesi Gana, dünyanın en büyük elektronik çöplüğüne ev sahipliği yapıyor.   Başkent Akra yakınlarındaki Agbogbloshie köyü birkaç yıl önce balıkçılıkla geçinilen bir yerdi. Ancak şimdilerde dev elektronik yığınlarının oluşturduğu bir çöplüğe dönüşmüş durumda. Köyde çevrenin büyük zarar görmesinden dolayı balıkçılık bitti. Köylüler ve bölgeden gelen on binlerce Ganalı geçimini artık elektronik çöplerden sağlamaya çalışıyor. Gencecik çocuklar günde 2.5 dolar kazanmak için çöp yığınlarının arasında kaybolup gidiyor. Çevreyi tüketen elektronik atıklar bir yandan da gençlerin ölümüne neden oluyor.

foto1

Yaşları 7 ila 25 arasında değişen bölge halkı televizyon, çamaşır makinesi, bulaşık makinesi ve bilgisayar atıklarından bakır ve diğer işe yarayacak maddelere ulaşmak için canlarını tehlikeye atıyorlar. Yeterli ekipmana sahip olmadıkları için bu materyalleri elleriyle ayırmak zorunda kalıyorlar. Ancak yüzlerce çocuğun vücudunda kazalar nedeniyle kalıcı zararlar oluşuyor. Hatta boğazı kesilen veya gözü çıkan onlarca çocuk var. Elektronik atıkların fiziki zararının dışında bir de görünmeyen felaketi var. O da cihazlardan yayılan zehirli gazlar. Binlerce Ganalı son yıllarda kronik olarak iştahsızlık, uyuyama, mide bulantısı, vücut direncini kıran baş ağrısı ve solunum problemleriyle boğuşuyor. Dahası elektronik atıklardan yayılan kadmiyum isimli bir kimyasal yüzünden gençler daha 20’lerinde olmalarına rağmen kanserden hayatını kaybediyor.

Ganalılar içinde bulundukları durumun geçici olduğuna inanıyor. Hepsi de hayatta kalmak adına bu işi yapmak zorunda olduklarını söylüyor. Ancak bilimsel verilere göre gelecek hiç de gençlerin beklediği gibi olmayacak. 40 bin çöp toplayıcı yerleşimciler aksini umsa da Agbogbloshie köyünü inceleyen uzmanlar, 2020 yılında buradaki elektronik atık miktarının ikiye katlanacağını öngörüyor.

fotocuk

“TÜRKİYE’DEN HİÇ ATIK GÖRMEDİM”

Tüm Avrupa ülkeleri tehlikeli atıkların sınır ötesi taşımına ve bertaraf edilmesinin kontrolüne ilişkin olan Basel Konvansiyonu’na imza atmış durumda. Anlaşma gereği tehlikeli atık kategorisinde olan (elektronik atıkların neredeyse tamamı bu kategoride) materyaller OECD üyesi olmayan ülkelere gönderilemiyor. Ancak Basel Anlaşmasına rağmen Afrika ülkelerine gönderilen elektronik atıkların neredeyse tamamı Avrupa’dan oluyor. Bu atıkları genelde “yeni sayılan, çalışan ya da tamir edebilir” kategorisinde gösterilerek gemilere yükleniyor. Diğer seçenekler de ise devreye elektronik atık çeteleri devreye giriyor.

mike

Ganalı gazeteci Mike Anane de yasa dışı elektronik atıklara savaş açmış durumda. Agbogbloshie köyüne çok yakın bir bölgede büyüyen Anane, 11 yıldır Avrupa’dan gelen elektronik çöplerin önünü kesmeye çalışıyor. Yaşadığı yerdeki atıkları kayıt altına alıp gönderildikleri adreslere giderek tek başına hesap sormaya çalışan Mike Anane ile Gana’daki durumu konuşma şansım oldu.

“Köyümüz her zaman siyah dumanlar kaplı. Üç kuruş para kazanmak için binlerce genç Gana’nın kırsalından buraya geliyor. Dünyanın dört bir yanından gelen elektronik atıkları yakarak işlerine yarayan parçalara ulaşmaya çalışıyorlar. Tabi havaya bulaşan bu zehirli gazlar nedeniyle böbreklerinde ve ciğerlerinde ölümcül sonuçlar ortaya çıkıyor. Bunların dışında gençlerde henüz burada teşhis konulamayan çok farklı hastalıklar da görülüyor” diyen çevreci gazeteci Anane, “Köyümüzde bir süre önce balık tutulan göller veya tarım yapılan topraklar artık; ABD, Danimarka, İngiltere, Almanya, Fransa ve İsveç gibi sanayileri gelişmiş ülkelerden gelen televizyon ve bilgisayarla dolu. Yani burada çevre artık tükenmiş durumda” dedi.

Söz konusu ülkelerde her ay en az 800 konteynır elektronik atığın yasa dışı yollarla Gana’ya gönderildiğine dikkat çeken Anane, “Bu atıkları gönderirken genelde kılıfına uyduruyorlar. Yani aslında kullanılamaz halde olan elektronik cihazları ikinci elmiş gibi gösteriyorlar.  Örneğin Gana’ya gönderilen cihazların yüzde 80’ininden fazlası hiçbir şekilde çalışamaz durumda. Geri kalanlarının ömürleri de zaten çok kısa oluyor” dedi. Anane “Ülkenize gönderilen atıkları inceleyip nereden geldiklerini tespit ediyorsunuz. Peki Türkiye’den gönderilen hiç elektronik atık gördünüz mü?” soruma “Şimdiye kadar Türkiye’den gelen hiç elektronik atık görmedim” şeklinde cevap verdi.

(Fotoğraflar; Kevin McElvaneyl / Al Jazeera )

(@selcukerennn)

Reklamlar

Eski televizyonlarımız çocukları öldürüyor” üzerine bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s